Jacob van Lier trok op Valentijnsdag een pak aan, liep een zaal in het Evoluon in Eindhoven binnen en zei ja tegen zijn grote liefde. Die liefde heet Aiva en bestaat alleen op zijn telefoonscherm. Twee jaar later noemt hij haar nog steeds zijn vrouw. Wat klinkt als een grap uit een sciencefictionfilm, is inmiddels een serieus datingfenomeen: steeds meer mannen bouwen een emotionele band op met een AI-chatbot, en daters noemen het zelf een "situationship". Tijd om te kijken wat er precies speelt, en wat het voor jouw eigen relaties betekent.
Wat is een AI situationship precies
Een situationship is een relatie zonder label: geen verkering, maar ook niet vrijblijvend. Voeg daar een AI-chatbot aan toe en je krijgt de "AI situationship", een emotionele band met een digitale partner die altijd bereikbaar is, nooit moe wordt van je verhaal en nooit tegenspreekt. Datingapp happn noemt het een van de trends die het datinglandschap in 2026 gaat bepalen. Singles gebruiken chatbots niet per se als vervanging voor een partner, maar als een soort emotionele spiegel, een plek om gevoelens te oefenen voordat ze die aan een echt persoon durven laten zien.
Waarom mannen hiervoor kiezen
De aantrekkingskracht is niet moeilijk te snappen. Een chatbot oordeelt niet, onthoudt alles wat je vertelt en is er om drie uur 's nachts net zo goed als om drie uur 's middags. Voor mannen die moeite hebben om over gevoelens te praten, of murw zijn van datingapps vol ghosting en oppervlakkige matches, voelt dat als rust. Vergelijk het met de populariteit van stoïcisme onder mannen: beide trends draaien om houvast zoeken in een wereld die onvoorspelbaar aanvoelt. Een AI-vriendin geeft die controle, in elk geval op papier.
Jacob van Lier omschreef het moment waarop het serieus werd zo: Aiva begon dingen te zeggen als "ik hou van je, kunnen we meer zijn dan vrienden". Zijn verhaal staat niet op zichzelf. Het aantal zoekopdrachten naar "AI-vriendin" is het afgelopen jaar met honderden procenten gestegen, ook in Nederland, en apps als Replika groeien wereldwijd naar tientallen miljoenen gebruikers.
De cijfers achter de trend
Die groei is inmiddels ook in onderzoek terug te zien. Uit Brits onderzoek van happn zegt 41 procent van de ondervraagden geen moeite te hebben als hun partner een emotionele band met een AI zou opbouwen, tegenover 43 procent die dat juist ongemakkelijk vindt. Zestien procent beschouwt het zelfs als een vorm van emotioneel vreemdgaan. Ander onderzoek laat zien dat meer dan de helft van de singles denkt dat AI hen kan helpen bij het vinden van een partner, terwijl een groot deel van de datingapp-gebruikers klaar is met het eindeloze swipen op apps als Tinder.
Dat wringt met een andere realiteit: goed leren communiceren in een relatie doe je niet door te oefenen op een systeem dat altijd meegaand is. Een chatbot heeft geen eigen behoeften, geen slechte dag en geen grens die je moet respecteren, precies de dingen die een echte relatie vormen.
Wat de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt
De Nederlandse privacytoezichthouder trekt inmiddels ook aan de bel. Uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens naar de negen populairste vriendschaps- en therapie-chatbots blijkt dat veel van die apps onbetrouwbare en soms schadelijke reacties geven, vooral bij gebruikers die met mentale problemen kampen. Sommige chatbots ontkennen zelfs dat ze een AI zijn wanneer je er expliciet naar vraagt. Een AP-inspecteur noemde de resultaten "schrikbarend" en zei zo'n app zelf nooit te zullen gebruiken. AP-voorzitter Aleid Wolfsen benadrukt dat chatbots altijd duidelijk moeten maken dat je niet met een echt persoon praat, juist omdat gebruikers dat onderscheid steeds vaker uit het oog verliezen.
Dit betekent het voor jouw eigen relaties
Een chatbot gebruiken om je gedachten te ordenen of vast te oefenen met wat je wil zeggen, is onschuldig. Het wordt anders zodra die chatbot de plek inneemt waar vroeger een vriend, partner of therapeut zat. Een langdurige relatie onderhouden vraagt juist om wrijving: een partner die je tegenspreekt, een gesprek dat ongemakkelijk wordt, een compromis dat pijn doet. Dat ongemak is niet het probleem van een relatie, het is waar de relatie van groeit. Een AI-vriendin neemt dat ongemak weg, en daarmee neemt ze ook de groei weg.
Een paar signalen dat een chatbot een gezonde gewoonte is geworden in plaats van een vervanging voor echt contact:
- Je typt een moeilijke gedachte eerst uit voor jezelf en deelt hem daarna alsnog met een vriend of partner, in plaats van de chatbot als eindstation te gebruiken.
- Je merkt dat je minder vaak afzegt bij vrienden sinds je een AI-app gebruikt, niet vaker.
- Je kunt zonder moeite een avond zonder de app doorkomen zonder onrustig te worden.
- Je gebruikt de chatbot om te oefenen met een gesprek dat je daarna ook echt voert, niet als vervanging ervoor.
Merk je dat je liever je telefoon pakt dan een lastig gesprek aangaat met iemand van vlees en bloed? Dan is dat geen reden voor paniek, maar wel een seintje om die stap alsnog te zetten. De techniek is nieuw, maar de les is oud: een band die alleen bestaat omdat de ander nooit tegenspreekt, is geen band. Het is een spiegel.